Browse By

İLÜZYONDA YAŞAMAK

Bambaşka, delice ama zekice öneriler ile dolu, çoğunluğa “Günaydın!” dedirtecek kadar sade ve net bir anlatımla içine sıkıştığımız duvarları aydınlatan bir yazı. Televizyon, Internet gibi iletişim araçlarının izleyene karşı bir silah olarak kullanıldığı, içine çekilip mutsuzlaşırken yalnızlaştığımız, materyal olarak hayatımızı doldurduğumuz bir ekonominin gerçek yüzüne ışık tutmuş bu metin sizleri umutsuzluğa sürüklemesin. Endeksi ekonomik değerler yerine mutluluk olan Butan’lıları düşünürsek şuanki durumun aksine bir yönelişin mümkün olduğunu hatırlamak umut verici bir gerçek. Ne eksik ne fazla, tam kararında haliyle zihin ve ruha hitap ederken yöntemler de öneren bu tercümeyi okumanızı öneriyoruz.

Ahu SEDEF DEMİR

Sedef Yeni Nesil End. Çöz. A.Ş.

Büyümeye bağımlığıyız; işte alışkanlıklarımızı kırmanın altı yolu

Ekonomimizin kırık çarkından kurtulmak istiyorsak, kurumsal güç odaklarından iklim değişikliğine kadar birçok sorunun üstesinden gelmeliyiz.

İnsanlık, 1970‘lerin sonlarından bu yana kendi oluşturduğu bir ekonomik çarkın içindedir. Ekonomilerin büyümesi gerektiğine, çünkü ilerleme dediğimiz şeyin bu olduğuna inandık. Ekonomistler, siyasetçiler ve iş adamları, yavaşlayan bir ekonominin çok ağır sonuçlar doğuracağını söylüyor. İstihdam azalacak, fabrikalar kapanacak. Eşitsizlik artacak. Yatırım yavaşlayacak ve konut fiyatları düşecek.

2008’deki mali kriz, ülkelerin ekonomik çarkı döndürmek için ciddi önlemler almasıyla sonuçlandı. Faizlerin rekor düzeyde düşürülmesi gibi, ABD, Japonya, Birleşik Krallık ve Euro bölgesinde parasal gevşemeye (QE) gidilerek sisteme milyarlarca nakit alınması bunlara örnek verilebilir. Ama bunlar yalnızca batı dünyasında olan şeyler değil; Çin, borsa yatırımcılarını korumak için yakıt tüketimine milyarlara varan destekler sağlamıştır.

Bunların hiçbiri akılcı şeyler değil. Büyüme için doğal kaynaklara, kaynakların çıkarılmasına, işlenmesine ve yakılmasına gereksinim vardır ve iklim değişikliğine yol açan kirliliğin nedenleri de zaten bunlardır. Büyüdükçe, bu üretim, kirlilik ve ısınma döngüsü de hızlanıyor. CO2 emisyonunun rekor seviyelerde olmasının nedeni budur.

Bu çarktan kurtulmak için üstesinden gelmemiz gereken 6 engeli şöyle sıralayabiliriz:

  1. Ekonomik istikrarsızlık

Finans sektörünün eylemleri, ekonomilerin altını sağlamlaştırmak yerine, tabiri caizse ‘zenginlerin’ ihtiyaçlarına hizmet ediyor.

Daha adil bir ekonomik sisteme başarıyla geçmek, finans sektörünü küçültmekten geçiyor. Bu, birçok değişimle birlikte, büyük bankaların parçalanması anlamına geliyor. Bu sayede yalnızca hükümetler kredi açabilecektir ve her mali işlem için ufak bir ücret alarak flash ticareti* büyük ölçüde sonlandıracak Tobin (mali işlem vergisi) gibi girişimlerle, yatırım bankacılığının kumarhane-vari egemenliği yavaş yavaş dağılacaktır. Normal bankaları, yatırım bankalarından ayırarak koruyabiliriz. Zaman ve özenle, bunların tümü mümkündür.

* Aracı kurumların emirlerini diğer bir borsadaki emirlerle karşılaştırmadan çok kısa bir süre (yarım saniye gibi) belirli bir borsada tutup, işlemin bu borsada gerçekleşmesini sağlayarak o borsadan indirim almasıdır.

  1. Robotlar

Daha iyi bir ekonomik düzenin karşısındaki büyük engellerden biri de, milyonlarca insanı işsiz bırakacağı düşünülen makineleşme dalgasıdır. Carl Benedikt Frey ve Michael Osborne’un istihdamın geleceği üzerine yaptıkları araştırma, ABD’deki iş kollarının %47’sinin önümüzdeki 20 yıl içinde yok olma riski taşıdığını gösteriyor. Böylesine bir otomatikleşmenin, daha da hızlı büyümeyi destekleyecek çağrılar yaratacağı düşünülebilir.

Bu robotlaşmadan kaynaklanacak işsizlik sorunu da aşılabilir. Örneğin, tarifeler ile ticareti kısıtlamak (ithal ürünlerin vergilendirilmesi gibi) ve tarife dışı engeller (örneğin yabancı firmaların rekabetini imkansız kılan standartlar getirmek) sayesinde, makineler kullanarak maliyetleri düşürmeyi hedefleyen ülkelere karşı istihdamı korumak isteyen ülkelerin güçlenmesi hedeflenebilir.

Bu, serbest ticaretin iyi bir şey olduğuna inanan sistemlerde yetişmiş insanlara delilik gibi gelebilir. İşin gerçeği, birçok ülkede ve yıllar boyunca, hükümetler gerçek serbest ticaret pahasına istihdamı korumayı başarmışlardır. Bugün Japon pirinç çiftçileri gibi ABD’deki birçok çiftçi, bu şekilde korunuyor. Çin de ekonomisinin bazı kısımlarını koruyabiliyor.

  1. Kurumsal güç odakları

İnternet alışverişi, kahve dükkanları, çelik üretimi, otomobil endüstrisi gibi birçok iş kolu düşünüldüğünde, pazara hükmeden yalnızca birkaç şirket olduğu görülüyor. Bunlar, vergi kaçakçılığı ve sosyal güvenlik masraflarından kaçınmak için stajyer ve danışman çalıştırmak gibi yollarla, sosyal sorumluluktan kaçmayı alışkanlık haline getirmişlerdir.

Bunu düzeltmek, uluslararası koordinasyon gerektirir. Hükümetlerin şirket yöneticileri üzerindeki nüfuzu artmalı, sendikalaşma güçlenmeli, vergi kaçakçılığı sonlandırılmalı ve tekelleşmenin önüne geçilmelidir.

  1. İnanışlar

Dördüncü engeli aşmak daha zordur. ‘Ekonomik büyüme iyidir’ kavramı, çok fazla insan tarafından benimsenmiştir. Bireysel özgürlüğün herşeyin üstünde olduğu, serbest ticaretin iyi bir şey olduğu ve küçük yönetimlerin elzemliği fikridir bu.

Bu fikirler zehirlidir. Esas ihtiyacımız, tatmin olan bireyler, kontrol edilen pazarlar, yeterli ticaret ve etkili hükümetlerdir. İnsanlığın bunu anlaması için zaman geçmesi, belki bir kuşak geçmesi gereklidir. Ekonomi eğitimini değiştirmek, neoliberal serbest ticaret sisteminin, birçok ekonomik sistemden yalnızca biri olduğunu göstermek gerekiyor. Toplumda kuşku yaratarak ekonomik büyümenin hangi amaca hizmet ettiği sorgulatılmalı, üretilen atığın çevreye, yoksullara ve gelecek kuşaklara nasıl yük edildiği düşündürülmelidir.

Ayrıca, varoluşumuzla ilgili tartışmaları farklı bir boyuta taşıyarak, ekonomik büyümenin faydalı olduğunu düşünmenin yarattığı zarar ve ayrımları insanların görmesini sağlayacak siyasi partiler, STKlar ve inanç topluluklarına ihtiyacımız var. Bu, toplumsal düzeyde gerçekleşmeye başladı bile; New Economy Coalition, Donella Meadows Institute, Transition Network ve Mondragon Corporation gibi örnekler artıyor.

  1. İklim değişikliği

Büyüme çarkından kurtulmak istiyorsak, iklim değişikliği sorununu çözmek elzemdir. Küresel sıcaklıkların artmasını engellemek gerekiyor ve bu da karbona dayalı bir ekonomiden büyük bir uzaklaşma anlamına geliyor. Ancak bu sayede küresel sıcaklıklardaki ortalamam 2oC artış engellenebilir. Böylesine bir geçiş teknik olarak mümkün olsa da, zamanımız çok kısıtlıdır.

  1. Küresel gıda üretimi

Son olarak, artmakta olan nüfusa yönelik gıda üretim sistemlerini dönüştürmek için başka yollar bulmamız gerekiyor. Bu sorun, GDO ürünleri, yeni tarım alanları açmak ve daha büyük endüstriyel üreticiler ile değil, toprağı yerel ihtiyaçlara göre işleyecek küçük üreticiler ile, küresel et tüketimini azaltarak, gıda atığını aşağıya çekerek çözülebilir.

Bunlar boş hayaller değil. Radikal değişimler gerçekleşmediği sürece insanlığın büyük bir kısmı on yıllar sürecek sorunlarla başa çıkmak zorunda kalacaktır, çünkü büyüme peşindeki tutku yüzünden şu anda karşılaştığımız sosyal, çevresel ve iklim sorunları kötüye gidecektir. Bu döngülerden sıyrılmak, ancak bambaşka düşünme biçimleri sayesinde mümkün olacaktır. Ayrıca başka türlü bir siyaset biçimi ve politikacı fikrine ihtiyaç duyuyoruz, çünkü bu zorluklar siyasi başarısızlıkların sonucudur. İklim değişikliği, eşitsizlik ve günümüzün göç problemleri, siyasi sistemlerimizin ne denli etkisiz olduğunu gözler önüne seriyor. Öncelikle değişmesi gereken, bu sistemlerdir.

Pekin’de bir tabela. Çin, ekonomik çarkın dönmesi için ciddi önlemler alan ülkelerden biri.  Fotoğraf: Mark Schiefelbein/AP Graeme Maxton’ın haberi. 24 Kasım Salı, 2015.

Pekin’de bir tabela. Çin, ekonomik çarkın dönmesi için ciddi önlemler alan ülkelerden biri.
Fotoğraf: Mark Schiefelbein/APKaynak:

http://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/nov/24/addicted-to-growth-six-ways-to-wean-off-prosperous-economy-robots-climate-change-finance?CMP=new_1194&CMP=

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


6 + 8 =

Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.